Category: साहित्य/संस्कृति

म स्त्री अर्थात् आइमाई

स्त्रीत्वले स्नान गर्दै प्रत्येक मास नव-अवतार जन्मन्छु आफ्नै शरीरबाट।   पाठेघरभित्र खेलिरहेको कलिलो स्वर सुनेपछि धरतीका ओठहरूबाट निस्कन्छ मौन तरङ्ग त्यही तरङ्गले ब्यूँझिएको भुइँ छोएर मुस्कुराउँछु पोखरीभित्र पूर्णिमाको
Read More

नेपाली भाषासेवी भूपेन्द्र अधिकारी

भूपेन्द्र अधिकारीको जन्म ६ सेप्टेम्बर १९४६ मा कालिम्पोङको लोले बस्तीमा पिता स्व. प्रेमदास अधिकारी र माता स्व. बुद्धिमायाका सुपुत्रका रूपमा भएको हो। जहाँ रहे पनि नेपाली भाषा, साहित्य
Read More

सुन ए समुद्र

लमतन्न फैलिएको ए विशाल समुद्र ! पानीको प्रहार पनि कति कठोर हुन्छ हगि कहिलेकाहीँ ? तिमी छालहरूलाई सुस्तरी पठाउनू त्यहाँ, जहाँ मेरी उनी निर्भय सुतेकी छन् तिम्रो काखमा
Read More

संस्मरण: जन्मस्थलसँगको पुनर्मिलन

‘जननी, जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी’ भनेर यसै भनिएको कहाँ रहेछ र! आफूले पहिलोपटक धर्ती टेकेको माटो, बालापनमा हिँडेको बाटो अनि जीवनको एउटा रमणीय पाटो सबैभन्दा प्रिय लाग्दो रहेछ। सुखसुविधाको
Read More

सिलौटाको स्वाद

जुना लामो लकडाउनपछि अमेरिकाबाट नेपाल आएकी हुन्छे । उसलाई नेपालको मस्यौरा, गुन्द्रुकको रस, टमाटरको चटनी खाने तीव्र इच्छा बढेको हुन्छ । यति मात्र होइन, नेपालमा गएको यही मौकामा
Read More

समय होस् नहोस्

समय होस् नहोस्, यति फुर्सद अवश्य मिलोस् घरको आँगनमा हाँसिरहेको घडीफूलको यौवन देख्न सकूँ। मौका पाऊँ या नपाऊँ, यति अवसर अवश्य जुरोस् आमाले स्याहारेको गाईले ब्याउँदा एउटा खुसी
Read More

अमेरिकामा नेपाली संस्कृति संरक्षण र सबल संस्थाको प्रश्न

अमेरिकामा पुनर्वास भएका भुटानी मूलका नेपालीभाषी समुदायले भाषा, साहित्य, धर्म र संस्कृतिको संरक्षणमा उल्लेखनीय काम गरेका छन्। विस्थापन, लामो शरणार्थी जीवन र नयाँ देशमा बसोबासका अनेक कठिनाइबीच पनि
Read More

देशवासीका नाममा सम्बोधन !

  श्री ५ महाराजाधिराज ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहदेव सरकारबाट देशवासीका नाममा बक्स भएको सन्देशको पूर्ण विवरण प्यारा देशवासीहरू! देशमा अहिले जताततै सङ्कट देखापरेको कुरा हामीले महसुस गरिबक्सेका छौँ। हाम्रो
Read More

कारागारभित्रको कथा

उमेर ढल्किएजस्ती देखिने भुइँमा टुक्रुक्क बसिरहेकी एक जना हेर्दै टिठलाग्दी महिला कैदीलाई मैले देखेँ । यसो हेर्दा अनुहारले उनी यस्तै तामाङ वा मगर जातिकी हुनुपर्छ, मैले यस्तै अनुमान
Read More

सपनाको सन्देश के थियो !

म बसको चालकको पछाडिको सिटमा बसिरहेकी थिएँ। मेरो ठीक सामु चालकको बायाँपट्टि मेरो बालापनको साथी सरु बसिरहेकी देखें। उनी केही नबोली मन्द मुस्कान लिएर मलाई हेर्दै बसेकी थिइन्।
Read More

तीन मुक्तक

१. निकटता यस्तो चिज हो, जाने प्रेम हुन्छ, नजाने आपसमा लडाउँछ, ज्ञान र विवेक साथ भए पो उत्तम, नत्र मान्छेमा अहंकार बढाउँछ, सबै कुराको राम्रो सदुपयोग भए मात्र
Read More

दुई गीत

गणेश घिमिरे ‘मार्मिक’ मेरो देश खोज्दै जाँदा कहाँ कहाँ पुगें जहाँ जहाँ नेपाली छन् त्यहाँ त्यहाँ पुगें नेपालीको ढुक्ढुकीमा मेरै देश चुमें देश भन्नु संस्कृति र संस्कारमा बाँच्दोरहेछ
Read More

ऐ मन…!

ऐ मन … मलाई बिर्सिएर आँफैसँग अटूट बस्ने आत्मिय साथी छोडेर बाहिरी जगतमा मात्र भाग्छौ ऐ मन …! किन दूर-दूर भाग्छौ मलाई छोडि टाडै पुगेर जाग्छौ मेरो-मेरो भन्दै
Read More

निसमालोचना

सिर्जना र समालोचना एक–अर्काका पूरक पक्ष हुन्। सिर्जनाविना समालोचनाको अस्तित्व रहँदैन, तर सिर्जनालाई पनि समालोचनाको उत्तिकै आवश्यकता हुन्छ। समालोचनाविनाको सिर्जना पूर्ण रूपमा फस्टाउन सक्दैन, किनकि समालोचनाले नै कृतिको
Read More

अघोरीको काव्य – प्रलाप

कति चढाउनु शोकाञ्जलि कति खसाउनु आँसु कति भर्नु भावाञ्जलि कति गलाउनु मासु पटक पटक मर्नेमाथि खै, कति झार्नु आँसु । तैपनि, थोरै आँसुको अञ्जलि तिम्रै नाउँमा फुटेका भाकाहरूको
Read More

छाता

छुलुक्क पिसाब आउलाझैँ भयो । तर म उठ्न सक्ने अवस्थामा थिइनँ । मुखबाट र्‍यालका फिँजहरू बगिरहेका थिए । “तँ त पहिला पनि एक चोटि मरेर बाँचेको होस् ।
Read More

कुरा फेरि भाषाकै

भारतमा नेपाली भाषाले संवैधानिक मान्यता पाएको पनि अब त २३ वर्ष नाघिसक्यो। अब यसको सही लेखाजोखा गर्नुपर्ने दिन आएको छ। हामीले केही पाएकै छैनौँ, केही उपलब्धि हासिल भएकै
Read More

बुवा

बुवा तपाईँ मेरो लागि बन्नु भयो घोडा । हिँड्नु भयो संघर्षको मैदानमा दुखेपनि गोडा । जति गल्ति गरेपनि म माथि राखिरह्यौ आशा । दुःख गरेर बुझाउनु भयो सुखको
Read More

शून्यदेखि शून्य

बालक कालदेखिको यौवनको सुन्दर मुहार हेरेर फुरूङ्ग हुने मेरो मन आफ्नै पौरखमा अहम् बोकेर भूत ,वर्तमान बिताएँ सबै मेरो भनि गुनिरहें भ्रमको भ्रम भित्र भूलिरहें सपनाभित्र सपनामा अल्मलिरहें
Read More

पुस्तक समीक्षा “ऊ स्वतन्त्र, उसका विचार स्वतन्त्र !”

यतिखेर थाहा भएको कुराले पनि बडो अनौठो पारेको छ । सामान्य नै किन नहोस्—गम्भीर भएर सोच्दा त्यसले एउटा आश्चर्य पैदा गर्दो रहेछ । कुरा के भने हाम्रो आँखामा
Read More