Author: हरिराज भट्टराई

अशोकनाथको  इन्द्रकुमारी

इन्द्रकुमारी महाकाव्य (२०७५) अहिले मेरो पठनमा छ । राजा पृथ्वीनारायण शाहकी जेठी रानी हुन् इन्द्रकुमारी । उनी मकवानपुर राज्यका सेनवंशीय राजा हेमकर्णकी छोरी हुन् । विवाहपछि दुलही विदा
Read More

सम्पादकलाई चिठी !

आदरणीय सम्पादकज्यू, सादर प्रणाम । आख्यानमा ‘कथावाचक’ बारे चलिरहेको थिति(सबै आख्यानमा लागु हुँदैन)सँग विमति राख्दै यो चिठी लेख्दैछु। सिर्फ ‘न्यारेटर’ मा सीमित हुने अनुमति चाहन्छु। निकै अघिको कुरो
Read More

सीमाको सवालमा प्रधानमन्त्री बालेन शाहको आत्मघातीभूल

 नेपाल–भारत सीमा विवाद केवल नक्साको विवाद होइन; यो नेपालको सार्वभौमिकता, ऐतिहासिक स्मृति, कूटनीतिक आत्मसम्मान र राष्ट्रिय अस्मितासँग गाँसिएको प्रश्न हो। कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा नेपालको भूभाग हुन् भन्ने
Read More

बुद्ध:मानव इतिहासका महान् मानववादीचिन्तक

करिब २६०० वर्षअघि नेपालको लुम्बिनीमा जन्मनुभएका गौतम बुद्ध मानव इतिहासका महान् नैतिक शिक्षक, दार्शनिक, तर्कशील अन्वेषक र प्रज्ञा-करुणामय मानववादी चिन्तक हुनुहुन्छ। बुद्ध कुनै धार्मिक सम्प्रदायका संस्थापक होइनन्; उहाँ
Read More

बालेन सरकारको परीक्षा: सुकुम्बासीसमस्याको समाधान, सार्वजनिक भूमि, सामाजिक  न्याय र मानव गरिमाको प्रश्न

काठमाडौंमा बालेन सरकारले सार्वजनिक भूमि, नदी किनार, खुला क्षेत्र तथा अव्यवस्थित रूपमा अतिक्रमण गरिएका स्थानहरू खाली गराउने क्रममा हालै अघि बढाएका कदमहरूले काठमाडौं उपत्यकाको अत्यन्त जटिल, संवेदनशील र
Read More

कोलकाता

कोलकाता एउटा कङ्क्रीटको जङ्गलको नाम हो। यो जंगलमा अनौठा जानवर बस्छन् ती सूत्रबद्ध छन् रेलको लिकैलीकमा हिँडछ्न। ती सियालदाह र सल्टलेकका एकोहोरे लाइनका बसगाडी जस्तै छन् कोलकाताको जीवनशैलीमा
Read More

भुईँ छाडेको गाउँ

अंक १: गाउँको सिरानमा, बर-पिपलका पुराना एकजोडा रुख थिए। एकले अर्कोलाई अँगालोमा बाँधेर अनादिकालदेखि उभिएका जस्तै लाग्ने । कति पुराना हुन्, कसैले ठ्याक्कै भन्न सक्दैन थिए । बुढाहरू
Read More

संस्कृतिको क्षयीकरण

संस्कृति परिवर्तनशील हुन्छ। यो समयअनुसार बद्लिन्छ। मानिसका सभ्यता, संस्कार, परम्परा, चिन्तन, परिवेश आदिको परिवर्तनसँगै संस्कृतिको पनि परिवर्तन हुनु स्वभाविक हो। दिनदिनै प्रकृति परिवेश, शिक्षा, अनुभव, चिन्तन, कर्म प्रणाली
Read More

सीमारेखामा उभिएको फागुन

खुल्ला आकाशबाट पीडा र हर्षका आँखाले हरियाली धरती नियाल्दै रगत र पसिना बेचेर घर फर्केका छन् लाहुरेहरू । विदामा– विभिन्न देशका सहर र गल्लीबाट विगतका पीडादायी सम्झनाका साथ
Read More

जीवनको भयावह गीत

वनफूलहरु फुलेनन् आगोले बन खाएपछि मान्छेहरु हाँसेनन् अस्मिता खोसिएपछि म विस्मित छु समय विपरित बगेपछि । तिम्रो र मेरो यात्रा भिन्न छ तिम्रो र मेरो विचार भिन्न छ
Read More

नेपाली राजनीतिमा बालेनको शंकास्पद उदय

  काठमाडौं महानगरपालिकाका निवर्तमान मेयर बालेन शाह एक गहिरो रुपमा द्धिविधाजनक र प्रश्न उठाउने पात्र हुन् । नेपाली राजनीतिको मैदानमा उनी जसरी अचानक, नाटकीय ढंगले र केह हदसम्म
Read More

पुराना र नयाँ दुवै पुस्ता बिचका अब्बल सङ्गीतकारः मणिकमल क्षेत्री

विषय प्रवेशः नेपाली साहित्य होस् या सङ्गीत, यी दुवै क्षेत्रमा हामीभित्र किनाराकृतअवस्थामा परेका वा विस्मृतिको धूलोले पुरिएर ओझेलमा परेका कतिपय हिरा- मोतीहरू छन्, जसको महत्त्वलाई बुझेर योगदानको सही
Read More

मनको वास्तविक पहिचान र समाधान

मन के हो ? मनः संस्कृत तत्सम संज्ञा शव्द हो । यसका शाव्दिक अर्थ धेरै हुन सक्छन् । आशय, इरादा, विचार, इच्छा, कामना, अभिलाषा, रुचि अथवा नाक, कान,
Read More

‘फुलबुट्टे सारी’ गीतको सौन्दर्य

विषय प्रवेश- कुन गीत लोकप्रिय हुन्छ, कुन गीत हुँदैन भन्ने कुरा कोहीबेला कुनै संयोगले पनि काम गर्ने गर्छ। यस्तै एउटा गीत अहिले लोकप्रियताको शिखरमा छ। यस गीत विश्वस्तरमा
Read More

श्रीमान, राजनीतिमा फैसला हैन निर्णय हुन्छ

जेन-जी विद्रोहको भयावह त्रासदीकाबीच सबै बिद्रोही र अन्य पक्षको पनि सहमतिमा शुसीला कार्की प्रधानमन्त्री बन्नुभो । बाहिर जे चर्चा गरे पनि सबै राजनीतिक दलहरू तात्कालिन समयमा कार्कीलाई प्रधानमन्त्री
Read More

बुढी अर्काकी, पार्टी आफ्नो

अर्काकी बुढी चिटिक्क परेकी कस्ति राम्री !! लुकी लुकी हेर्छे।। आँखा राम्रा जीउ डालै राम्रो । ओठ कति चिल्ला नितम्ब त देख्दै मोहनी लाउने ।। लुगा सपक्कै लगाउँछे
Read More

सुशासन भनेको के हो ? कसरी हुन्छ ?

सामान्यत शासन पद्वतिलाई थप उन्नत र प्रभाबकारी बनाउन राज्यले अपनाएको पद्वति हो । अग्रेजीको Good Governance को नेपाली शब्दानुबाद ‘असल शासन’ लाई नेपाली परिवेसमा प्रयोग गर्दा ‘उत्तम’ शब्दलाई
Read More

देश बनाउने कसले ?

नयाँ-पुराना दलहरू हरेकले देश हामी बनाउछौं भन्छन् । के देश बनाउने दलहरूले हो त ? कि कार्यकर्ता भएकाले उनीहरूले नै बनाउने हुन् ? देश बनाउने न कुनै राजनीतिक
Read More

समानुपातिकको विडम्बना

भर्खरै रास्वपाले निर्वाचन आयोगमा बुझाएको समानुपातिक सूचि झड्का हेर्दा झड्का लाग्यो । नयाँहरूले प्राथमिकतामा राखेको नाम हेर्दै गर्दा भदौ २३/२४ को नारा समझिएँ । ति बिद्रोहीले के भने
Read More

‘जेन-जी विद्रोह’ भनिने यो घटनाको प्रभाव अझै कम भै सकेको छैन

राजनीतिलाई भावनाले मात्र हैन, राजनीतिक चेतले हेरौं । भावनाले मात्र हेरियो भने जति छिटो उत्साहित भइन्छ, सत्य यो पनि हो कि निराशा त्यहि रफ्तारमा व्यहोर्नु पर्छ । आफ्नो
Read More