Category: साहित्य/संस्कृति

काठमाडौंबाट फोन आएको छ 

  दुई दशक पहिले, काठमाडौंबाट फोन आएको थियो- परदेशीको लागि स्वदेशीको चिन्ता दुई पैसा सस्तो तलाईं न्यानो कपडा छोरीका लागि एक जोर जुत्ता दुई प्याकेट पुष्टकारी भाउजुलाई पनि
Read More

जे. के. बराईलीका ‘बिर्सनै नसकिने हाम्रा गीत–सङ्गीतका पदचापहरू’ पढ्दै गर्दा

जीवनलाई संघर्षको पर्यायबाची शब्दद्वारा सार्थक रूप दिँदै दिल्लीको निष्ठूर गर्मी र जाडो अनि सडकलाई पनि बाढीआएजस्तै जलमग्न पार्ने मुसलधारे बर्सातको प्रकोपको सामनागर्दै र प्रगतिपथमा लम्कि–लम्की आपूmलाई क्रियाशील बनाउँदै
Read More

सुप्रिया

बाँधेर मनका बाँधहरु सुप्रिया निर्दयी बनेकी छे उसको जीवन चुँड्नेहरुका विरुद्ध गगनभेदी नारा लगाउन थालेकी छे प्रत्येकपल मरेर बाँच्न विवश जिन्दगी हेरेर गोमनहरु विरुद्ध नै विषबमन गर्न तल्लीन
Read More

अशोकनाथको  इन्द्रकुमारी

इन्द्रकुमारी महाकाव्य (२०७५) अहिले मेरो पठनमा छ । राजा पृथ्वीनारायण शाहकी जेठी रानी हुन् इन्द्रकुमारी । उनी मकवानपुर राज्यका सेनवंशीय राजा हेमकर्णकी छोरी हुन् । विवाहपछि दुलही विदा
Read More

कोलकाता

कोलकाता एउटा कङ्क्रीटको जङ्गलको नाम हो। यो जंगलमा अनौठा जानवर बस्छन् ती सूत्रबद्ध छन् रेलको लिकैलीकमा हिँडछ्न। ती सियालदाह र सल्टलेकका एकोहोरे लाइनका बसगाडी जस्तै छन् कोलकाताको जीवनशैलीमा
Read More

भुईँ छाडेको गाउँ

अंक १: गाउँको सिरानमा, बर-पिपलका पुराना एकजोडा रुख थिए। एकले अर्कोलाई अँगालोमा बाँधेर अनादिकालदेखि उभिएका जस्तै लाग्ने । कति पुराना हुन्, कसैले ठ्याक्कै भन्न सक्दैन थिए । बुढाहरू
Read More

संस्कृतिको क्षयीकरण

संस्कृति परिवर्तनशील हुन्छ। यो समयअनुसार बद्लिन्छ। मानिसका सभ्यता, संस्कार, परम्परा, चिन्तन, परिवेश आदिको परिवर्तनसँगै संस्कृतिको पनि परिवर्तन हुनु स्वभाविक हो। दिनदिनै प्रकृति परिवेश, शिक्षा, अनुभव, चिन्तन, कर्म प्रणाली
Read More

सीमारेखामा उभिएको फागुन

खुल्ला आकाशबाट पीडा र हर्षका आँखाले हरियाली धरती नियाल्दै रगत र पसिना बेचेर घर फर्केका छन् लाहुरेहरू । विदामा– विभिन्न देशका सहर र गल्लीबाट विगतका पीडादायी सम्झनाका साथ
Read More

जीवनको भयावह गीत

वनफूलहरु फुलेनन् आगोले बन खाएपछि मान्छेहरु हाँसेनन् अस्मिता खोसिएपछि म विस्मित छु समय विपरित बगेपछि । तिम्रो र मेरो यात्रा भिन्न छ तिम्रो र मेरो विचार भिन्न छ
Read More

पुराना र नयाँ दुवै पुस्ता बिचका अब्बल सङ्गीतकारः मणिकमल क्षेत्री

विषय प्रवेशः नेपाली साहित्य होस् या सङ्गीत, यी दुवै क्षेत्रमा हामीभित्र किनाराकृतअवस्थामा परेका वा विस्मृतिको धूलोले पुरिएर ओझेलमा परेका कतिपय हिरा- मोतीहरू छन्, जसको महत्त्वलाई बुझेर योगदानको सही
Read More

मनको वास्तविक पहिचान र समाधान

मन के हो ? मनः संस्कृत तत्सम संज्ञा शव्द हो । यसका शाव्दिक अर्थ धेरै हुन सक्छन् । आशय, इरादा, विचार, इच्छा, कामना, अभिलाषा, रुचि अथवा नाक, कान,
Read More

‘फुलबुट्टे सारी’ गीतको सौन्दर्य

विषय प्रवेश- कुन गीत लोकप्रिय हुन्छ, कुन गीत हुँदैन भन्ने कुरा कोहीबेला कुनै संयोगले पनि काम गर्ने गर्छ। यस्तै एउटा गीत अहिले लोकप्रियताको शिखरमा छ। यस गीत विश्वस्तरमा
Read More

बुढी अर्काकी, पार्टी आफ्नो

अर्काकी बुढी चिटिक्क परेकी कस्ति राम्री !! लुकी लुकी हेर्छे।। आँखा राम्रा जीउ डालै राम्रो । ओठ कति चिल्ला नितम्ब त देख्दै मोहनी लाउने ।। लुगा सपक्कै लगाउँछे
Read More

भमराको गीत

फूलहरु फूलेका छन भमराहरु झुल्ने गरी पुतलीहरु फर्फराउँछन फूलको पातमाबसी भँगेराहरु चिरविराउँछन फूलकै डालीमा बसी जुनकिरीहरु उज्यालो फाल्छन गोधुली खस्छे साँझमा मालीनिश्चिन्त छ फूलबारीको सुरक्षा गरे पछि ।
Read More

पश्चिम किल्ला चम्बा पो !

यो पुस्तक नेपाली र भारतिय दुई विद्वत व्यक्तित्व राहुल सांकृत्यायन र जनकलाल शर्मा बिच भएको पचात्रारमा राहुल सांकृत्यायनले जनकलाल शर्मालाई पठाएको एकतर्फी पत्र समावेस छन् । यो पुस्तकमा
Read More

आँसु

कहिले हर्षले बहन्छ आँसु कहिले पीडाले पोखिन्छ आँसु कहिले मनभित्रै कुँडिएर बस्छ आँसु । त्यसैले– जुन र मैले झारेका आँसु रूपमा उस्तै देखिए पनि सारमा हुने रहेछ ध्रुवीय
Read More

साहित्यमा ऐंजेरू

साहित्य मानवीय चेतनाको कलात्मक उपज हो। यसभित्र हार्दिकता, भाव, कला, ज्ञान, बुद्धि, कौशल सबै कुरा हुन्छन्। साहित्य पढ्नेले धेरथोर अन्य विषयमा पनि ज्ञान पाउँदछ। साहित्यभित्र परोक्ष रूपमा ज्ञान
Read More

कर्मयोगको औचित्य र आधुनिक नेपालमा यसको प्रयोग

(१) शव्द परिचयः यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् । परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भावामि युगे युगे ।। (४)७।८) जवजव धर्मको
Read More

अलिखित संसार

तिम्रै शब्द–वाणले घोच्दा मनको गहिराइसम्म पीडा उर्लिँदै बादल मडारिएर वर्सन्छ अलिखित कथा र ब्यथाहरु । बाह्य रुपभन्दा भित्री रुप विशाल छ अदृश्य मानसपटलको भूगोलमा भावनाहरु सीमारेखा नाप्दै महसुसमै
Read More

राजेन्द्र भण्डारी : व्यक्ति एक व्यक्तित्व अनेक

जन्म र बाल्यकाल राजेन्द्र भण्डारीको जन्म गहिरी गाउँ, बम बस्ती, कालिम्पोङमा २८ सितम्बर, १९५६-मा भएको हो| उनका पिताको नाम स्व. भगीरथ भण्डारी र आमा स्व. सावित्री भण्डारी हो|
Read More