Category: साहित्य/संस्कृति

अघोरीको काव्य – प्रलाप

कति चढाउनु शोकाञ्जलि कति खसाउनु आँसु कति भर्नु भावाञ्जलि कति गलाउनु मासु पटक पटक मर्नेमाथि खै, कति झार्नु आँसु । तैपनि, थोरै आँसुको अञ्जलि तिम्रै नाउँमा फुटेका भाकाहरूको
Read More

छाता

छुलुक्क पिसाब आउलाझैँ भयो । तर म उठ्न सक्ने अवस्थामा थिइनँ । मुखबाट र्‍यालका फिँजहरू बगिरहेका थिए । “तँ त पहिला पनि एक चोटि मरेर बाँचेको होस् ।
Read More

कुरा फेरि भाषाकै

भारतमा नेपाली भाषाले संवैधानिक मान्यता पाएको पनि अब त २३ वर्ष नाघिसक्यो। अब यसको सही लेखाजोखा गर्नुपर्ने दिन आएको छ। हामीले केही पाएकै छैनौँ, केही उपलब्धि हासिल भएकै
Read More

बुवा

बुवा तपाईँ मेरो लागि बन्नु भयो घोडा । हिँड्नु भयो संघर्षको मैदानमा दुखेपनि गोडा । जति गल्ति गरेपनि म माथि राखिरह्यौ आशा । दुःख गरेर बुझाउनु भयो सुखको
Read More

शून्यदेखि शून्य

बालक कालदेखिको यौवनको सुन्दर मुहार हेरेर फुरूङ्ग हुने मेरो मन आफ्नै पौरखमा अहम् बोकेर भूत ,वर्तमान बिताएँ सबै मेरो भनि गुनिरहें भ्रमको भ्रम भित्र भूलिरहें सपनाभित्र सपनामा अल्मलिरहें
Read More

पुस्तक समीक्षा “ऊ स्वतन्त्र, उसका विचार स्वतन्त्र !”

यतिखेर थाहा भएको कुराले पनि बडो अनौठो पारेको छ । सामान्य नै किन नहोस्—गम्भीर भएर सोच्दा त्यसले एउटा आश्चर्य पैदा गर्दो रहेछ । कुरा के भने हाम्रो आँखामा
Read More

तिम्रो शहर

तिम्रो शहर सभ्यता गुमाएर खण्डहर जस्तै बाँचेको छ । तिमी आदिम शहरको मान्छे हौ तिमीसंग संवेदना छैन तिमीलाई लाश मन पर्छ तिमी लाशको खेती गर्छौ । तिमी जीवनलाई
Read More

मुक्तिको कल्पित पठन

पहाडी क्षेत्रको सामान्य केटो । बाबुका आढ्यताले उसलाई दीन देखाएको पनि होइन । कृशकाय, निरीह वा क्षुद्र देखिए पनि ऊ विचरा थिएन । उसको मनको गति र आत्मविश्वास
Read More

बीपी कोइराला: राजनीति र साहित्यको संगममा उभिएको एक दूर्लभ व्यक्तित्व

इतिहासमा राजनेता धेरै जन्मिन्छन्, उत्कृष्ट साहित्यकार पनि धेरै जन्मिन्छन्; तर एउटै व्यक्तित्वभित्र एक कुशल राजनीतिज्ञ र उत्कृष्ट मनोवैज्ञानिक आख्यानकार पाइएको दृष्टान्त संसारमै विरलै भेटिन्छ। विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला त्यही विरलै
Read More

आमालाई चिठ्ठी

  म हजुरलाई भेट्न आउँदैछु । धेरै समयको प्रतिक्षा पछि बल्ल जुध्यो समय हजुरको आँगनमा टेक्ने । जीवन त खोला रहेछ । बग्दाबग्दै समय बितेको थाहा नै भएन
Read More

काठमाडौंबाट फोन आएको छ 

  दुई दशक पहिले, काठमाडौंबाट फोन आएको थियो- परदेशीको लागि स्वदेशीको चिन्ता दुई पैसा सस्तो तलाईं न्यानो कपडा छोरीका लागि एक जोर जुत्ता दुई प्याकेट पुष्टकारी भाउजुलाई पनि
Read More

जे. के. बराईलीका ‘बिर्सनै नसकिने हाम्रा गीत–सङ्गीतका पदचापहरू’ पढ्दै गर्दा

जीवनलाई संघर्षको पर्यायबाची शब्दद्वारा सार्थक रूप दिँदै दिल्लीको निष्ठूर गर्मी र जाडो अनि सडकलाई पनि बाढीआएजस्तै जलमग्न पार्ने मुसलधारे बर्सातको प्रकोपको सामनागर्दै र प्रगतिपथमा लम्कि–लम्की आपूmलाई क्रियाशील बनाउँदै
Read More

सुप्रिया

बाँधेर मनका बाँधहरु सुप्रिया निर्दयी बनेकी छे उसको जीवन चुँड्नेहरुका विरुद्ध गगनभेदी नारा लगाउन थालेकी छे प्रत्येकपल मरेर बाँच्न विवश जिन्दगी हेरेर गोमनहरु विरुद्ध नै विषबमन गर्न तल्लीन
Read More

अशोकनाथको  इन्द्रकुमारी

इन्द्रकुमारी महाकाव्य (२०७५) अहिले मेरो पठनमा छ । राजा पृथ्वीनारायण शाहकी जेठी रानी हुन् इन्द्रकुमारी । उनी मकवानपुर राज्यका सेनवंशीय राजा हेमकर्णकी छोरी हुन् । विवाहपछि दुलही विदा
Read More

कोलकाता

कोलकाता एउटा कङ्क्रीटको जङ्गलको नाम हो। यो जंगलमा अनौठा जानवर बस्छन् ती सूत्रबद्ध छन् रेलको लिकैलीकमा हिँडछ्न। ती सियालदाह र सल्टलेकका एकोहोरे लाइनका बसगाडी जस्तै छन् कोलकाताको जीवनशैलीमा
Read More

भुईँ छाडेको गाउँ

अंक १: गाउँको सिरानमा, बर-पिपलका पुराना एकजोडा रुख थिए। एकले अर्कोलाई अँगालोमा बाँधेर अनादिकालदेखि उभिएका जस्तै लाग्ने । कति पुराना हुन्, कसैले ठ्याक्कै भन्न सक्दैन थिए । बुढाहरू
Read More

संस्कृतिको क्षयीकरण

संस्कृति परिवर्तनशील हुन्छ। यो समयअनुसार बद्लिन्छ। मानिसका सभ्यता, संस्कार, परम्परा, चिन्तन, परिवेश आदिको परिवर्तनसँगै संस्कृतिको पनि परिवर्तन हुनु स्वभाविक हो। दिनदिनै प्रकृति परिवेश, शिक्षा, अनुभव, चिन्तन, कर्म प्रणाली
Read More

सीमारेखामा उभिएको फागुन

खुल्ला आकाशबाट पीडा र हर्षका आँखाले हरियाली धरती नियाल्दै रगत र पसिना बेचेर घर फर्केका छन् लाहुरेहरू । विदामा– विभिन्न देशका सहर र गल्लीबाट विगतका पीडादायी सम्झनाका साथ
Read More

जीवनको भयावह गीत

वनफूलहरु फुलेनन् आगोले बन खाएपछि मान्छेहरु हाँसेनन् अस्मिता खोसिएपछि म विस्मित छु समय विपरित बगेपछि । तिम्रो र मेरो यात्रा भिन्न छ तिम्रो र मेरो विचार भिन्न छ
Read More

पुराना र नयाँ दुवै पुस्ता बिचका अब्बल सङ्गीतकारः मणिकमल क्षेत्री

विषय प्रवेशः नेपाली साहित्य होस् या सङ्गीत, यी दुवै क्षेत्रमा हामीभित्र किनाराकृतअवस्थामा परेका वा विस्मृतिको धूलोले पुरिएर ओझेलमा परेका कतिपय हिरा- मोतीहरू छन्, जसको महत्त्वलाई बुझेर योगदानको सही
Read More