Category: साहित्य/संस्कृति

सीमारेखामा उभिएको फागुन

खुल्ला आकाशबाट पीडा र हर्षका आँखाले हरियाली धरती नियाल्दै रगत र पसिना बेचेर घर फर्केका छन् लाहुरेहरू । विदामा– विभिन्न देशका सहर र गल्लीबाट विगतका पीडादायी सम्झनाका साथ
Read More

जीवनको भयावह गीत

वनफूलहरु फुलेनन् आगोले बन खाएपछि मान्छेहरु हाँसेनन् अस्मिता खोसिएपछि म विस्मित छु समय विपरित बगेपछि । तिम्रो र मेरो यात्रा भिन्न छ तिम्रो र मेरो विचार भिन्न छ
Read More

पुराना र नयाँ दुवै पुस्ता बिचका अब्बल सङ्गीतकारः मणिकमल क्षेत्री

विषय प्रवेशः नेपाली साहित्य होस् या सङ्गीत, यी दुवै क्षेत्रमा हामीभित्र किनाराकृतअवस्थामा परेका वा विस्मृतिको धूलोले पुरिएर ओझेलमा परेका कतिपय हिरा- मोतीहरू छन्, जसको महत्त्वलाई बुझेर योगदानको सही
Read More

मनको वास्तविक पहिचान र समाधान

मन के हो ? मनः संस्कृत तत्सम संज्ञा शव्द हो । यसका शाव्दिक अर्थ धेरै हुन सक्छन् । आशय, इरादा, विचार, इच्छा, कामना, अभिलाषा, रुचि अथवा नाक, कान,
Read More

‘फुलबुट्टे सारी’ गीतको सौन्दर्य

विषय प्रवेश- कुन गीत लोकप्रिय हुन्छ, कुन गीत हुँदैन भन्ने कुरा कोहीबेला कुनै संयोगले पनि काम गर्ने गर्छ। यस्तै एउटा गीत अहिले लोकप्रियताको शिखरमा छ। यस गीत विश्वस्तरमा
Read More

बुढी अर्काकी, पार्टी आफ्नो

अर्काकी बुढी चिटिक्क परेकी कस्ति राम्री !! लुकी लुकी हेर्छे।। आँखा राम्रा जीउ डालै राम्रो । ओठ कति चिल्ला नितम्ब त देख्दै मोहनी लाउने ।। लुगा सपक्कै लगाउँछे
Read More

भमराको गीत

फूलहरु फूलेका छन भमराहरु झुल्ने गरी पुतलीहरु फर्फराउँछन फूलको पातमाबसी भँगेराहरु चिरविराउँछन फूलकै डालीमा बसी जुनकिरीहरु उज्यालो फाल्छन गोधुली खस्छे साँझमा मालीनिश्चिन्त छ फूलबारीको सुरक्षा गरे पछि ।
Read More

पश्चिम किल्ला चम्बा पो !

यो पुस्तक नेपाली र भारतिय दुई विद्वत व्यक्तित्व राहुल सांकृत्यायन र जनकलाल शर्मा बिच भएको पचात्रारमा राहुल सांकृत्यायनले जनकलाल शर्मालाई पठाएको एकतर्फी पत्र समावेस छन् । यो पुस्तकमा
Read More

आँसु

कहिले हर्षले बहन्छ आँसु कहिले पीडाले पोखिन्छ आँसु कहिले मनभित्रै कुँडिएर बस्छ आँसु । त्यसैले– जुन र मैले झारेका आँसु रूपमा उस्तै देखिए पनि सारमा हुने रहेछ ध्रुवीय
Read More

साहित्यमा ऐंजेरू

साहित्य मानवीय चेतनाको कलात्मक उपज हो। यसभित्र हार्दिकता, भाव, कला, ज्ञान, बुद्धि, कौशल सबै कुरा हुन्छन्। साहित्य पढ्नेले धेरथोर अन्य विषयमा पनि ज्ञान पाउँदछ। साहित्यभित्र परोक्ष रूपमा ज्ञान
Read More

कर्मयोगको औचित्य र आधुनिक नेपालमा यसको प्रयोग

(१) शव्द परिचयः यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् । परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भावामि युगे युगे ।। (४)७।८) जवजव धर्मको
Read More

अलिखित संसार

तिम्रै शब्द–वाणले घोच्दा मनको गहिराइसम्म पीडा उर्लिँदै बादल मडारिएर वर्सन्छ अलिखित कथा र ब्यथाहरु । बाह्य रुपभन्दा भित्री रुप विशाल छ अदृश्य मानसपटलको भूगोलमा भावनाहरु सीमारेखा नाप्दै महसुसमै
Read More

राजेन्द्र भण्डारी : व्यक्ति एक व्यक्तित्व अनेक

जन्म र बाल्यकाल राजेन्द्र भण्डारीको जन्म गहिरी गाउँ, बम बस्ती, कालिम्पोङमा २८ सितम्बर, १९५६-मा भएको हो| उनका पिताको नाम स्व. भगीरथ भण्डारी र आमा स्व. सावित्री भण्डारी हो|
Read More

चुनावी गजल

१. यसपालिको भोट कसलाई हो सोद्दैछन् जनता जसलाई दिए पनि उस्तै हो, ठान्दैछन् जनता। वर्षैपिछे भोट आउँछ नयाँ नयाँ नारा लिएर जुनै जोगी आए पनि कानै चिरेको, मान्दैछन्
Read More

कहाँ देखे-देखे जस्तो लाग्छ (संस्मरण)

कुरा भनौँ या घटना। घटना भनौँ एक दिनको होइन, कुरा भनौँ हरेक दिनको घटना। जे होस्, अहिलेलाई घटना नै भनौँ। ४१/४२ सालतिर कलेज जीवन १८/१९ वर्षको उमेर। कलेज
Read More

दार्जिलिङ पहाडको अवस्था : यतौ नष्ट तितौ भ्रष्ट

आम नागरिकको दृष्टिबाट हेर्दा हाम्रो पहाड चारैतिरबाट क्षतिग्रस्त हुँदैछ। प्रकृतिले यति सुन्दरता दिएको, हराभरा शश्य श्यामला भएको सुन्दर ठाउँ। यहाँका डाँड़ा-काँड़ा, हरियाली, बन-जङ्गल, चियाबारी, रम्य गाउँ, शान्त परिवेश,
Read More

ऊ यस्तो नेता 

ऊ यस्तो नेता कहिले मन्त्री क्वाटरमा कहिले कारागारमा मन्त्री छउन्जेल सबैले नै नमस्ते गर्छन मान मर्यादा गर्छन कारागारमा रहँदा गाली बेइज्जती गर्छन हत्कडी लगाइ पाता कस्छन्न ऊ यस्तो
Read More

रूपसुन्दरी

झलल झल्किने सेतो हिमाल जस्ती झरर झर्ने झर्नाजस्ती टहटह लाग्ने जूनजस्ती ढकमक्क फूलेकी गुलाबजस्ती। कति सुन्दर वदन तिम्रो कति स्निग्ध गाला कति चम्किला आँखा तिम्रा कति मोहक मुस्कान।
Read More

धानको महिमा

हे पुजनीय धान ! तिमी उदायौ यो धरातलमा अनि तिमी चम्कियौ रिग्वेदमा हुर्कन्छौ र बढ्छौ हिलो र धूलोमा माटो कसिलो अनि खुकुलोमा भेदभाव छैन तिमीमा हिमाल, पहाड र
Read More

दूरदृष्टि

नयन हेर्छ नियालेर यतै वरपर मनले वस्तु हेर्नु पर्छ निकै परपर खिच्नुपर्छ दृष्य दुवै फोटो खिचे गरी हेर्नुपर्छ नियालेर यीनलाई घरघरी । कहिले काहिं देख्छ मनले हुँदै न’भा
Read More