Category: साहित्य/संस्कृति

साहित्यमा ऐंजेरू

साहित्य मानवीय चेतनाको कलात्मक उपज हो। यसभित्र हार्दिकता, भाव, कला, ज्ञान, बुद्धि, कौशल सबै कुरा हुन्छन्। साहित्य पढ्नेले धेरथोर अन्य विषयमा पनि ज्ञान पाउँदछ। साहित्यभित्र परोक्ष रूपमा ज्ञान
Read More

कर्मयोगको औचित्य र आधुनिक नेपालमा यसको प्रयोग

(१) शव्द परिचयः यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् । परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् । धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भावामि युगे युगे ।। (४)७।८) जवजव धर्मको
Read More

अलिखित संसार

तिम्रै शब्द–वाणले घोच्दा मनको गहिराइसम्म पीडा उर्लिँदै बादल मडारिएर वर्सन्छ अलिखित कथा र ब्यथाहरु । बाह्य रुपभन्दा भित्री रुप विशाल छ अदृश्य मानसपटलको भूगोलमा भावनाहरु सीमारेखा नाप्दै महसुसमै
Read More

राजेन्द्र भण्डारी : व्यक्ति एक व्यक्तित्व अनेक

जन्म र बाल्यकाल राजेन्द्र भण्डारीको जन्म गहिरी गाउँ, बम बस्ती, कालिम्पोङमा २८ सितम्बर, १९५६-मा भएको हो| उनका पिताको नाम स्व. भगीरथ भण्डारी र आमा स्व. सावित्री भण्डारी हो|
Read More

चुनावी गजल

१. यसपालिको भोट कसलाई हो सोद्दैछन् जनता जसलाई दिए पनि उस्तै हो, ठान्दैछन् जनता। वर्षैपिछे भोट आउँछ नयाँ नयाँ नारा लिएर जुनै जोगी आए पनि कानै चिरेको, मान्दैछन्
Read More

कहाँ देखे-देखे जस्तो लाग्छ (संस्मरण)

कुरा भनौँ या घटना। घटना भनौँ एक दिनको होइन, कुरा भनौँ हरेक दिनको घटना। जे होस्, अहिलेलाई घटना नै भनौँ। ४१/४२ सालतिर कलेज जीवन १८/१९ वर्षको उमेर। कलेज
Read More

दार्जिलिङ पहाडको अवस्था : यतौ नष्ट तितौ भ्रष्ट

आम नागरिकको दृष्टिबाट हेर्दा हाम्रो पहाड चारैतिरबाट क्षतिग्रस्त हुँदैछ। प्रकृतिले यति सुन्दरता दिएको, हराभरा शश्य श्यामला भएको सुन्दर ठाउँ। यहाँका डाँड़ा-काँड़ा, हरियाली, बन-जङ्गल, चियाबारी, रम्य गाउँ, शान्त परिवेश,
Read More

ऊ यस्तो नेता 

ऊ यस्तो नेता कहिले मन्त्री क्वाटरमा कहिले कारागारमा मन्त्री छउन्जेल सबैले नै नमस्ते गर्छन मान मर्यादा गर्छन कारागारमा रहँदा गाली बेइज्जती गर्छन हत्कडी लगाइ पाता कस्छन्न ऊ यस्तो
Read More

रूपसुन्दरी

झलल झल्किने सेतो हिमाल जस्ती झरर झर्ने झर्नाजस्ती टहटह लाग्ने जूनजस्ती ढकमक्क फूलेकी गुलाबजस्ती। कति सुन्दर वदन तिम्रो कति स्निग्ध गाला कति चम्किला आँखा तिम्रा कति मोहक मुस्कान।
Read More

धानको महिमा

हे पुजनीय धान ! तिमी उदायौ यो धरातलमा अनि तिमी चम्कियौ रिग्वेदमा हुर्कन्छौ र बढ्छौ हिलो र धूलोमा माटो कसिलो अनि खुकुलोमा भेदभाव छैन तिमीमा हिमाल, पहाड र
Read More

दूरदृष्टि

नयन हेर्छ नियालेर यतै वरपर मनले वस्तु हेर्नु पर्छ निकै परपर खिच्नुपर्छ दृष्य दुवै फोटो खिचे गरी हेर्नुपर्छ नियालेर यीनलाई घरघरी । कहिले काहिं देख्छ मनले हुँदै न’भा
Read More

चराहरुको गीत

आकाश बादलले ढाके पछि सूर्य लुकेको छ छेलिएको छ सूर्यको प्रकाश ओसिएको छ दिन उज्यालो खोज्दै छन चराहरु बचेराहरुको चिरविर सुनिदैछ चराहरु उड्न सकिरहेका छैनन सुदूर घना जङ्गलको
Read More

मोही खाने घर

उ त्यही हो, तिमीहरुका हजुरबाहरु आएर बसेको घरको अवशेष, पिताजीले चोर औंला तेस्र्याउँदै एउटा उजाड ठाउँ देखाउनु भयो । चोरै औंला अगाडि सारेर त नदेखाएको भए हुन्थ्यो, चोर
Read More

डुवर्सेली नेपाली साहित्यालोचन– एक सर्को अध्ययन

विषय प्रवेश नेपाली साहित्यको विकासमा डुवर्सको योगदान पनि उल्लेखनीय छ। यहाँबाट पनि साहित्यका विभिन्न विधा उपविधा सिर्जनमा सक्रियता पाइन्छ। यसैगरी समालोचनाको स्वर गुञ्जिन लागेको छ। डुवर्सभित्र धेरै सिर्जनात्मक
Read More

वीपीको उपन्यासका नारी पात्रमा सङ्गति र असङ्गति

साहित्यकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाद्वारा लिखित उपन्यासहरू धेरै वर्ष अघि पढिएको थियो । पढ्नकै लागि मात्र या भनौं समय बिताउन मात्र । त्यतिबेला न त आफूमा अलिकति विश्लेषण गरेर पढ्ने
Read More

जिन्दगीको गीत

यस्तो कविता लेख्न सकुँ मानिसहरु जुर्मुराएर उठन सकुन निराशाका बादल पन्छाउँदै आशाका किरण बाल्न सकुन म आशावादी छु दुःख कष्ट-पर्वाह नगरी मानिसहरु पहाड चढ्न सकुन धेरै सास्ती बेहोरेर
Read More

तिम्रो दृष्टि र म !

के नाम दिएर बोलाउँछौ मलाई म तिम्रो नजिक उभिएर सुनी रहेको छु सल्लो सुसाएजस्तो सुसाई रहेको तिम्रो छातीको आवाज र देखि रहेछु भौतारिएर यो भिडमा मैलेजस्तै खोज्दै गरेको
Read More

कृति समीक्षा – बाउन्न कविताको समवेत स्वर : पर्यावरण बचाऊ !

विनाश नभई संरक्षणको चेत मानिसमा किञ्चित नआउँदो रहेछ । हाम्रा अवान्छित क्रियाकलापको नकारात्मक परिणामहरू देखापर्न थालेपछि बल्ल हामी सचेत हुन थालेका छौँ। र हामी यतिखेर वातावरण बचाऊ अभियानतर्फ
Read More

नेपाली लोकजीवनमा रामायणको प्रभाव

नेपाली समाज भनेको खस र किरातको समन्वित रूप हो। वास्तवमा नेपाली वा गोर्खा जातिलाई महाजाति मान्नु पर्छ। हाम्रो समाजमा मूलरूपमा हिन्दू र बौद्ध संस्कार पाइन्छ भने भारतमा ब्रिटिस
Read More