Category: साहित्य/संस्कृति

वीपीको उपन्यासका नारी पात्रमा सङ्गति र असङ्गति

साहित्यकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाद्वारा लिखित उपन्यासहरू धेरै वर्ष अघि पढिएको थियो । पढ्नकै लागि मात्र या भनौं समय बिताउन मात्र । त्यतिबेला न त आफूमा अलिकति विश्लेषण गरेर पढ्ने
Read More

जिन्दगीको गीत

यस्तो कविता लेख्न सकुँ मानिसहरु जुर्मुराएर उठन सकुन निराशाका बादल पन्छाउँदै आशाका किरण बाल्न सकुन म आशावादी छु दुःख कष्ट-पर्वाह नगरी मानिसहरु पहाड चढ्न सकुन धेरै सास्ती बेहोरेर
Read More

तिम्रो दृष्टि र म !

के नाम दिएर बोलाउँछौ मलाई म तिम्रो नजिक उभिएर सुनी रहेको छु सल्लो सुसाएजस्तो सुसाई रहेको तिम्रो छातीको आवाज र देखि रहेछु भौतारिएर यो भिडमा मैलेजस्तै खोज्दै गरेको
Read More

कृति समीक्षा – बाउन्न कविताको समवेत स्वर : पर्यावरण बचाऊ !

विनाश नभई संरक्षणको चेत मानिसमा किञ्चित नआउँदो रहेछ । हाम्रा अवान्छित क्रियाकलापको नकारात्मक परिणामहरू देखापर्न थालेपछि बल्ल हामी सचेत हुन थालेका छौँ। र हामी यतिखेर वातावरण बचाऊ अभियानतर्फ
Read More

नेपाली लोकजीवनमा रामायणको प्रभाव

नेपाली समाज भनेको खस र किरातको समन्वित रूप हो। वास्तवमा नेपाली वा गोर्खा जातिलाई महाजाति मान्नु पर्छ। हाम्रो समाजमा मूलरूपमा हिन्दू र बौद्ध संस्कार पाइन्छ भने भारतमा ब्रिटिस
Read More

काफिला फेरी लुटिएको छ – काठमाडौंका गल्लीहरुमा

तँ यताउताकोको कुरा नगर, यो भन कि बाटाहरु सुनसान किन छन् ? जुन हातले मशाल समातेका थिए – ती आँखाहरुमा आज कुहिरो किन छ ? कसले चलाएको थियो
Read More

लिखत

  उपल्लो खेतमा छरिएका असंख्यमा म एउटा बीज गोडमेल हुँदै गए टुसाउदै पलाउँदै अनि फक्रिदै झाङ्गिँदै म त परपर गएँछु बेलाबखत जराले मुन्टालाई भनिरह्यो “धेरै पर नजाउ है,
Read More

बिलाउनेको देशमा नजाउँ है…

दार्जिलिङ पहाड़को एउटा आफ्नै इतिहास छ, आफ्नै संस्कृति, सामाजिक परम्परा, मान्यता, जीवनशैली, भूगोल छ। आफ्नै राजनैतिक अड़ान, कथा व्यथा छ। दार्जिलिङ पहाड हाम्रो हो अनि हामी दार्जिलिङको भन्ने
Read More

लेख्न बाँकि दुई व्यक्तित्वहरू

नेपाली समाजका कहलिइएका विद्वान प्रोफेसर नोबलकिशोर राईसँग प्रत्यक्ष देखाभेट भएको छैन | सेवा निवृत प्रोफेसर राईलाई यो पङ्क्तिकारको गाउँले अग्रज दाइ प्रोफेसर के. आर. खम्बूले ‘मेरो अनुसन्धान यात्रा’
Read More

आगामी नीति

पुराना शब्दहरू नयाँ दौरा–सुरूवालमा सजिएर संसद भवनभित्र सुस्केरा हाल्छन्। मुलढोका बाहिर प्रतीक्षारत छ वाल्ल परेर बसेको दुनिया ! कट, कपी, पेस्ट माहिर लेखनदासहरू तयार पार्छन् ‘जेन-जि’ हाँक्ने नीति।
Read More

झिलिमिली दुबईको अलिपर

सोनापुर अनि जाबेल अलिको लेबर क्याम्प बाहिरको रम्बलमा अर्कै बेग्लै एउटा अँध्यारो दुबई छ। यहाँ दिउसो, एक अर्कालाई यो देशको र उ देशको भनेर कर्के आँखा लगाएर तर्केर
Read More

साहित्यमा ऐंजेरू

साहित्य मानवीय चेतनाको कलात्मक उपज हो। यसभित्र हार्दिकता, भाव,  कला, ज्ञान, बुद्धि, कौशल सबै कुरा हुन्छन्। साहित्य पढ्नेले धेरथोर अन्य विषयमा पनि ज्ञान पाउँदछ। साहित्यभित्र परोक्ष रूपमा ज्ञान
Read More

नारी आवाज

अन्धकारको बीचमा एउटै दियो पनि काफी हुन्छ, म त्यही दियो हुँ— अर्थात्, नारी। म फुल हुँ, कमलको, म उज्यालो हुँ, जूनको, म किरण हुँ घामको। आज उचालेर पौरखी
Read More

कविताको सशक्त रूप गजल – सन्दर्भ कृष्ण पी ठटालका गजलहरू

साहित्यका विभिन्न विधा उपविधा हुन्छ। तिनमा कविता एउटा ठुलो विधा हो। यसभित्र अनेक हाँगाविँगा छन्। एक हरफे कवितादेखि लिएर लाखौं श्लोक बएको महाकाव्य पनि कविता रूप हुन्। त्यसैगरि
Read More

सर्बत जस्तै सारवत

फेब्रुअरी महिनाको शीतलहरमा आगोको अगाडि बसेर तीर्थराज अधिकारी कृत मुक्तक सङ्ग्रह “सारवत” पढ्न र लेख्न कोसिस गर्दैछु । प्रथमतः कृतिको नाम “सारवत” नै आकर्षक लाग्यो । सारवत भनेको
Read More

आमा

ऊ छोरी थिई ऊ बहिनी थिई ऊ भार्या थिई ऊ सखा थिई सबैभन्दा धेरै, सबैभन्दा माथि ऊ आमा थिई। जन्म–मृत्युको खेल सकेर, मोक्षको बाटो रोजेर, ऊ आफू एक्लै
Read More

मराउ सराउ र मराउ भोज

हाम्रो दार्जिलिङ सिक्किममा मराउमा सराउ लेखाउने एउटा बडो राम्रो चलन छ। सरय, सरौ. सराउ कुन शब्द ठिक हो, त्यो बेग्लै कुरा हो तर अर्थ चैं मराउ परेको घरलाई
Read More

शिवपुरीको यात्रा

काठमाडौँ प्रवेश गरेदेखिको आँखासँग ठोकिने डाँडा हो शिवपुरी । विगत २०७९ असोज २८ मा अन्तर्राष्ट्रिय गहुँ तथा मकै सुधार कार्यक्रम (सिमिट), ललितपुरमा कार्यरत रहँदा सहकर्मी साथीहरूसँग पानी मुहानदेखि
Read More

डढेलो र वेदनाको भारी

उछिट्टियो फिलिङ्गो पस्यो हुर्रिँदै हुर्रिँदै जङ्गल, बगैँचा, घरआगन र मानव बस्ती देखाउँदै धमाका डढेलोले ढलाउँदै गर्लम्म बनाउँदै कङ्काल, अङ्गार र खरानी अनि विक्षिप्त बन्छन् मानव र पशुपन्छीहरू लुट्पुटिँदै
Read More